Adaptacja

Program adaptacyjny

„Przedszkola nr 16 GRYMUŚ w Otwocku”

Wstęp

Adaptacja polega na przystosowaniu się jednostki lub grupy do funkcjonowania
w zmienionym środowisku społecznym. Spośród wielu procesów adaptacyjnych, przez jakie przechodzi człowiek, jest niezwykle istotny proces przystosowania się dziecka do przedszkola. Analizując okres wstępnej adaptacji dziecka nowo przyjętego do przedszkola na przełomie kilku lat wstecz można stwierdzić, iż u wielu dzieci ten czas jest okresem trudnym do przejścia dla nich oraz ich rodziców. Jest źródłem wielu przykrych doznań emocjonalnych co w efekcie utrudnia przystosowanie się dziecka do przedszkola.

Dla dziecka 3 – 4 letniego moment pójścia do przedszkola to istotny przełom, który odbija się na jego dalszym życiu. Gdy ten kilkulatek adaptuje się do roli przedszkolaka dobrze było by aby tak poważna zmiana w jego życiu dokonywała się w sposób łagodny i wynikała z reguł i potrzeby natury.

Przyczyny problemu przystosowania się dziecka do przedszkola tkwią w tym że:

Adaptacja dziecka do przedszkola jest to sytuacja wzbudzająca silne emocje. Dziecko czuje się wyrwane z rodzinnego układu, który gwarantuje mu poczucie stabilności, bezpieczeństwa i rozumienie tego co się dzieje wokół niego. Z dnia na dzień zostaje wprowadzone w nieznane środowisko: nowe otoczenie, przestrzeń, osoby, są konsekwencją tego, że dziecko nie jest w stanie kontrolować sytuacji i odczuwa ją jako zagrożenie. Dzieci na nowe sytuacje reagują: płaczem, wycofaniem, zaburzeniem funkcjonowania, które może prowadzić do lęku a nawet urazu. Dlatego też ważne jest by moment przekroczenia progu dom – przedszkole przebiegał najłagodniej, w atmosferze bezpieczeństwa i otworzenia na potrzeby dziecka. W chwili zapisania dziecka do przedszkola, placówka ta wspólnie z rodzicami bierze na siebie odpowiedzialność za bez stresowe wprowadzenie dziecka do przedszkola i uczynienie go przedszkolakiem.

Dokonywane zmiany

Żeby proces adaptacyjny dziecka do przedszkola przebiegał sprawnie musi zaistnieć ścisła współpraca pomiędzy rodzicami a pracownikami przedszkola. Ich wspólny wysiłek ułatwi dzieciom przystosowanie się do nowego środowiska.

Mając na uwadze dobro dziecka rozpoczynającego edukację przedszkolną postanowiłam wraz z nauczycielkami, które rozpoczynają pracę w takiej grupie dzieci podjąć działania w tym zakresie, opracowując „Program adaptacyjny dzieci nowoprzyjętych do przedszkola”

Opierając się na Podstawie Programowej Wychowania Przedszkolnego – w obszarze działalności edukacyjnej „Kształtowanie umiejętności społecznych dzieci: porozumiewanie się z dorosłymi i dziećmi, zgodne funkcjonowanie w zabawie i w sytuacjach zadaniowych”, postanowiono w tym obszarze poszerzyć treści o zapis „Tworzenie dzieciom warunków do łatwej adaptacji w przedszkolu”.

Założenia Ogólne Programu

  1. Cel główny programu
    • „Tworzenie dzieciom warunków do łatwej adaptacji w przedszkolu”
  2. Cele szczegółowe programu
    • zmniejszenie u dzieci trudnych napięć emocjonalnych w pierwszych kontaktach z przedszkolem
    • motywowanie dzieci do podejmowanie działań i zachowań sprzyjających w integrowaniu się z przedszkolem
    • nawiązanie bliskiego, serdecznego kontaktu w relacjach:
      nauczyciel – dziecko, nauczyciel – rodzic
    • motywowanie rodziców oraz pracowników przedszkola do zapewnienia optymalnych warunków do łatwej adaptacji
    • integracja rodziców z przedszkolem w calu ułatwienia lepszej współpracy
    • pedagogizacja rodziców w zakresie zaspokajania potrzeb dziecka jako warunku prawidłowego jego rozwoju.
    • zapoznanie rodziców z bazą i zasobami przedszkola, jego organizacją pracy.

Realizatorzy programu adaptacyjnego

Termin realizacji programu

Możliwości wykorzystania środków do realizacji programu

Korzyści dla dzieci, rodziców i nauczycieli wynikające z wprowadzenia zmian.

Działania zmierzające do osiągnięcia celów przy realizacji programu

  1. Wybór przedszkola
  2. Reklama i promocja przedszkola
    • zachęcająca oferta edukacyjna
    • prowadzenie strony internetowej
    • stworzenie optymalnych warunków do przyjęcia nowych dzieci
    • Zaproszenie dzieci i przyszłych przedszkolaków do zapisu do przedszkola w danym roku szkolnym
    • ogłoszenie o zapisach
    • rozwieszenie folderów
  3. Pierwsze spotkanie z przedszkolem (m-c kwiecień)
    • rozmowy indywidualne z rodzicami i dziećmi podczas zapisania dziecka do przedszkola
    • zwiedzanie przedszkola
    • oglądanie sal zabaw, kącików
    • prezentacja zajęć dodatkowych, występów dzieci podczas organizowanych „Dni otwartych dni”
    • wręczanie zaproszeń rodzicom na zabranie organizacyjne planowane w czerwcu
  4. Drugie spotkanie z przedszkolem (m-c czerwiec)
    • Zebranie z rodzicami dzieci nowo przyjętych o charakterze edukacyjno – informacyjnym
      • zapoznanie rodziców przez dyrektora z organizacją pracy przedszkola i nauczycielami rozpoczynającymi pracę w grupach dzieci nowoprzyjętych
      • zaproszenie chętnych rodziców z dziećmi do odwiedzania przedszkola w dowolne dni podczas zajęć w przedszkolu z możliwością uczestniczenia w zajęciach lub obserwowania zajęć, oraz zabaw na placu zabaw.
  5. Trzecie spotkanie z przedszkolem (m-c wrzesień)
    • zapoznanie rodziców z Koncepcją pracy przedszkola, programami realizowanymi w przedszkolu m.in. Adaptacyjnym
    • udział rodziców i dzieci w zorganizowanych spotkaniach adaptacyjnych

Przykłady zajęć:

Spotkanie 1– „Poznajmy się”

Przywitanie w drzwiach rodziców i dzieci, wręczenie im wizytówek, zaproszenie do sali. Dowolne zabawy dzieci (ok. 10 min.).

Zaproszenie wszystkich do koła do zabawy „zapoznawczych”.

  1. Gadająca piłka – otrzymując piłkę dziecko mówi swoje imię, rodzic swoje imię i co jego dziecko najbardziej lubi (do wyboru: potrawa, zabawa, zwierzątko…)
  2. Cześć! – witamy się z osobami najbliżej nas, z obu stron (podajemy rękę i mówimy swoje imię.)
  3. Taniec „Samolot” – z Pedagogiki zabawy
  4. Zabawa orjentacyjno – porządkowa „ Słonko świeci, deszczyk pada” – na hasło: słonko świeci – wszyscy spacerują, kłaniając się spotkanym osobom, na hasło: deszczyk pada – dziecko biegnie do swojego rodzica i chroni się pod „parasolem”, który robi rodzic.
  5. Przytulanki kołysanki – zabawa przy muzyce z wykorzystaniem metody W. Sherborne:
  6. Fotelik – dziecko siada pomiędzy nogami dorosłego, jest obejmowane przez niego rękoma i kołysane
  7. Plecki – rodzice i dzieci siadają do siebie plecami, nogi ugięte w kolanach, pchanie plecami partnera starając się pokonać jego opór. Zmiana ról.
  8. Domek – rodzice wykonują klęk podparty, głowami do środka koła, dzieci przechodzą pod domkiem i wracają do swoich rodziców
  9. Tunel – dorośli tworzą tunel, stojąc blisko siebie, a dzieci przechodzą pod nim, czołgając się.
  10. Zabawa „Na łące” – spotykamy różne zwierzątka:
  11. Małe zwierzątka (dzieci) biegają po łące, wydając odgłosy, duże zwierzątka (dorośli) wołają je, dzieci biegną do swoich mam, przytulają się i znów zmieniają się w inne zwierzątka (nauczycielka mówi jakie: pieski – hau hau, kotki – miau miau, żabki – kum kum, boćki – kle kle, … )
  12. Taniec „Do przedszkola” – z Pedagogiki zabawy – inscenizujemy w rytm muzyki: dziecko idzie z mamą za rękę do przedszkola, droga jest daleka (zmiana kierunku), spotyka inne dzieci i idą wspólnie (łączą koło i idą po kole). W przedszkolu zmieniamy buciki i Pani zaprasza do zabawy (idą do środka koła dwa kroki), dzieciom zabawa się podoba bardzo, że aż klaszczą w ręce (klaśnięcie z podniesieniem rąk do góry i trzema krokami do tyłu) – powtarzamy: od zaproszenia do zabawy…
  13. Pożegnalne utrwalanie imion. Po kolei każda osoba wychodzi krok do przodu i mówi swoje imię z pięknym ukłonem.

Spotkanie 2 – „Zabawy integracyjne”

  1. Zabawa „Całusek” – w kole – powitanie i utrwalenie imion – powiedz swoje imię i poślij całuska
  2. Zabawa „Ludzie do ludzi” – swobodny taniec przy muzyce, gdy muzyka milknie, witamy się z napotkaną osobą(witają się rączki, kolana, małe paluszki, czółka i noski …)
  3. Zabawa w parach „Lustra” – dziecko stoi naprzeciwko mamy. Dziecko robi różne ruchy i miny, mama musi go naśladować. Zmiana ról.
  4. Zabawa przy muzyce „Marsz z woreczkami” – wszyscy maszerują w takt muzyki z woreczkami w dłoniach. Na ustalone hasło umieszczają woreczki: na głowie, pod pachą, stają na nim, podrzucają do góry…
  5. Taniec „Krasnalkowe buty”
    Krasnal bardzo lubi biegać
    To też szybko buty zdarł (wędrujemy po kole)
    Przyszła pogoda zła (robimy wichurę wyciągniętymi ramionami)
    Kto małemu buty da (pochylamy się i pokazujemy rękami buty)
    Poszedł krasnal po zakupy,
    Kupił sobie nowe buty (idziemy po kole)
    Jeden but, drugi but (pokazujemy buty)
    Teraz będzie biegał znów (biegniemy w miejscu)
    Taniec „Tęcza” – Pedagogika zabawy
    Zabawa ze śpiewem „Stary niedźwiedź”
    Zabawa pożegnalna: „ Podaj swoje imię i pięknie się ukłoń”

Spotkanie 3 – „Bawimy się razem”

  1. Powitanie – podaj imię i prześlij iskierkę (uścisk dłoni) do najbliższej osoby.
  2. Zabawa ze śpiewem „Ojciec Wirgiliusz” – nauczycielka na refren pokazuje prosty gest (tupanie jedną nogą, młynek z rąk) i wybiera następną dorosłą osobę, następnie wybieramy dzieci, przy 3 zwrotce nauczycielka prosi o śpiewanie: szeptem, cieniutko jak myszka, grubo jak niedźwiedź itp.
  3. Zabawa w parach „Lustra” – dziecko stoi naprzeciwko mamy. Dziecko robi różne ruchy i miny, mama musi go naśladować. Zmiana ról
  4. Zabawa „Zaczarowana drabina” – na podłodze układamy ze sznurka szczebelki drabiny i prosimy by po tej „zaczarowanej drabinie” przejść w zaczarowany sposób (skacząc, na czworaka, okręcając się na każdym szczebelku)
  5. Zabawa „Balonik”
  6. Masaż „Dreszczyk” – dziecko leży na brzuchu, głowa ułożona na rękach, obok siedzi rodzic. Nauczycielka mówi wiersz, demonstrując czynności, które rodzice powtarzają na ciele dziecka.
    tędy płynie rzeczka
    idzie pani na szpileczkach
    tu przebiegły konie
    tędy przeszły słonie
    a tu idzie szczypaweczka
    zaświeciły dwa słoneczka
    spadł drobniutki deszczyk
    czy przyszedł cię dreszczyk. Zmiana ról.
    Zabawa „Kółko graniaste”
    Zabawa pożegnalna w kole – podaj swoje imię i głośno klaśnij.

V. Ewaluacja Programu Adaptacyjnego

  1. Ankieta „Badanie potrzeb i oczekiwań klientów przedszkola”

Etapy realizacji zadań mających na celu przygotowanie Rodziców i Dzieci do przekroczenia progu przedszkolnego

I Etap wstępny

Spotkania indywidualne rodziców z dyrektorem przedszkola – Rozmowa indywidualna z rodzicami Poznanie oczekiwań rodziców wobec przedszkola Omówienie założeń programu adaptacyjnego i wpływu dotychczasowych doświadczeń dziecka na jego adaptację w przedszkolu.

Czerwiec

II Etap – Spotkania adaptacyjne

Organizowanie spotkań rodziców z dziećmi w godzinach popołudniowych w sali, w obecności nauczyciela

Rozmowy indywidualne z dyrektorem przedszkola według potrzeb i zainteresowań rodziców

Czerwiec

III Etap – Zebranie z rodzicami i zajęcia otwarte adaptacyjne

Cele zebrania:

Przebieg zebrania:

Zajęcia otwarte:

31 sierpnia

IV Etap – Dzień otwarty dla rodziców i dzieci mających od 1 września tworzyć jedną grupę

Dzieci:

Rodzice:

Nauczycielki mają możliwość:

Początek września

V Etap – Zebranie z rodzicami

W przedszkolu przez cały rok organizowane są działania wspomagające adaptację dzieci:

Uroczystości przedszkolne

Program adaptacyjny prowadzimy w przedszkolu od 1997 roku, co roku wprowadzamy nowe elementy. Wnikliwie analizujemy efekty naszych działań wyciągamy wnioski do realizacji w następnym roku szkolnym. Obserwujemy z każdym rokiem, że coraz więcej rodziców z dziećmi uczestniczy we wszystkich etapach programu adaptacyjnego, doceniając jego zalety.

Dwa lata temu rozmawiając z rodzicami „Maluszków” poprosiłam mamy o wnioski i wskazówki dla mam przyszłych przedszkolaków. W wyniku przemyśleń powstał poradnik „Co mama Średniaka może powiedzieć mamie przyszłego przedszkolaka”

Co mama Średniaka może powiedzieć mamie przyszłego przedszkolaka?

Po pierwsze; zaufać przedszkolu i dziecku.

W przedszkolu dziecko spotka wiele fajnych dla niego rzeczy, tam odkryje, że potrafi być samodzielne i społeczne, nauczy się razem ze swoimi koleżankami i kolegami, dziećmi w takiej samej sytuacji, że warto działać razem, że ono potrafi działać z innymi. Nauczy się, że najpierw jest małe i wszyscy się nim opiekują, ale że inne dzieci też bywają bezradne i zalęknione wtedy ono może opiekować się nimi. Nauczy się dawać i brać. To bardzo ważne. Bez wyrzutów sumienia i bez niezdrowej wdzięczności bez manipulacji bez zachłanności. Nauczy się, że to wszystko, o co mama prosi albo, czego wymaga – w przedszkolu z panią i innymi dziećmi, wcale nie jest takie trudne, bo robią to razem i się często udaje. Nauczy się, że nie tylko mama i tata, rodzina bliższa i dalsza, ale pani albo panie mogą je kochać i dbać o nie. Poczuje, że jest ważne. Pochwała „naszej pani” przy całej grupie smakuje zupełnie inaczej niż pochwała mamy. Pewnego dnia dziecko powie, z dumą, że chodzi do przedszkola i że w związku z tym jest już duże. Ma swój znak, grupę i co najważniejsze panie i wielu fajnych kolegów i koleżanek.

Po drugie; nie bać się

Nie bać się, nawet jeśli w domu jest niejadkiem, nie śpi w dzień, nie chce wstawać rano i nie lubi bawić się z innymi. W przedszkolu wszystko się zmienia. Dzieci jedzą, leżakują, bawią się zgodnie i położone dość wcześnie wstają chętnie. Jeśli nie od razu bo każdy potrzebuje paru chwil do przystosowania się do nowej sytuacji, to liczy się również sama nauka to, że dziecko uczy się przystosowywać do nowej sytuacji.

Po trzecie; cieszyć się

Bo dziecko będzie należeć do jakiejś grupy i na pewno sobie poradzi z tą przynależnością. Panie otoczą je właściwą opieką i zrobią wszystko żeby czuło się dobrze.
Bo dziecko nauczy się takich rzeczy, jakich nie nauczyłoby się samo w domu. Wystarczy popatrzeć na prace dzieci, na ich zabawę, na występy.
Bo przeżycia związane z przedstawieniami są najpiękniejszymi nagrodami dla rodziców.
Bo dziecko pokazuje się ze swej najmocniejszej strony i może być z niego szalenie dumnym.
Bo samemu wiele można się nauczyć…od swojego dziecka, które chodzi do przedszkola.
Bo to znak, że nasze dziecko jest już bardzo duże… choć wciąż małe.

Po czwarte; wspierać

Wierzyć dziecku, że jest smutne i pozwolić mu być smutne, ma do tego prawo, do swoich uczuć, także tych smutnych.
Jeśli powie, że nie lubi kogoś lub czegoś, kapuśniaku na przykład, porozmawiać z panią, może można temu zaradzić. Czasami drobne sprawy dla dorosłych to dla dziecka cała historia. Jeśli powie, że nie lubi kolegi, cóż też jego prawo, nie musi lubić każdego. Dzieci często się nie lubią a potem lubią, można wytłumaczyć, że to się pewnie zmieni kiedyś.
Wysłuchać, może chodziło o drobiazg, a może o coś ważnego, ewentualnie zapytać pani, ona wie najlepiej.
Być w kontakcie z paniami. To się zawsze opłaca i dziecku, i rodzicom, i samym paniom, które wtedy wiedzą czy mają na coś szczególnego zwrócić uwagę, niekoniecznie na problemy, ale też na ulubione zajęcia dziecka.

Po piąte; ufać

I ufać im. Zostawiać swoją pociechę z myślą, że jest naprawdę w dobrych rękach.

Powodzenia
Mama Średniaka

Dobre rady dla rodziców – Których dziecko pierwszy raz przekracza próg przedszkola
Co może pomóc dziecku aby przeżyło mniejszy stres w nowym środowisku przedszkolnym
Co do przedszkola – żeby dziecko czuło się bezpiecznie i było samodzielne

Wszystkie działania, opracowane materiały, mają za zadanie pomóc rodzicom i dziecku w adaptacji w środowisku przedszkolnym. Pozwolą rodzicom na lepsze przygotowanie i zrozumienie własnego dziecka w nowej dla niego i dla całej rodziny sytuacji. Wskazanie rozwiązań ułatwiających przekroczenie progu przedszkolnego

Efekty działania:

  1. Dziecko:
    • Rozwijanie zainteresowań,
    • Podnoszenie i zdobywanie nowych umiejętności i wiadomości w przyjaznej atmosferze,
    • Nauka poprzez zabawę i odkrywanie,
    • Rozwijanie wyobraźni twórczej,
    • Nabywanie poczucia bezpieczeństwa.
  2. Nauczyciel:
    • Praca z dziećmi dająca satysfakcję,
    • Zdobywanie zaufania rodziców i dzieci,
    • Szukanie jak najlepszych rozwiązań w pracy z dziećmi.
  3. Rodzic:
    • Informacja o dziecku przekazywana w sposób rzeczowy i kompetentny,
    • Zachęcanie rodziców do włączania się na rzecz przedszkola,
    • Poznanie zasad funkcjonowania przedszkola przyczyniając się do zdobywania zaufania do nauczycieli i pracowników.
  4. Przedszkole:
    • Podnoszenie jakości pracy przedszkola,
    • Praca nad stwarzaniem miłej, przyjaznej atmosfery.